Dünya genelinde 2008 yılı çok farklı gelişmelerin olduğu bir yıl olmuştur. Çoğu parametrenin, sektörlerin önde gelenlerince bile tam olarak tahmin edilemediği, emtia fiyatlarında muazzam artışların görüldüğü, bundan dolayı da nihai ürün fiyatlarının oldukça yükseldiği bir dönemin hemen ardından, ABD merkezli ekonomik krizin dünya genelindeki yansımalarının hissedilmeye başlanması ile petrol ve emtia fiyatlarında talep yetersizliği neticesinde ciddi düşüşler yaşanmıştır. 2008 yılının ilk yarısında 1.550 $’a kadar çıkan inşaat demiri ihraç fiyatı, 1.350 $’a kadar çıkan çelik kütük satış fiyatı, 750 $ seviyelerine kadar yükselen demir çelik hurda alış fiyatı, piyasanın 2008 yılının özellikle Eylül ayıyla birlikte ters bir döneme girmesi neticesinde, çok ciddi şekilde düşüş göstermiş ve inşaat demiri fiyatı 350-450 $ bandına kadar gerilemiştir.  Aynı şekilde, 2008 ilk yarısında ons (28,34 gr.) bazında 1.000$’ın üzerine çıkan altın fiyatı, 2008 yılı Eylül ayı ile birlikte 750 $ seviyelerine kadar gerilemiştir. Bunun gibi bakır 8500 $/ton’dan 2500 $/ton’a, alüminyum 5000 $/ton’dan 1500 $/tona kadar gerilemiştir. Sanayinin en önemli girdi maliyetlerinden petrol fiyatları da 2008’in ilk yarısında 146 $/varil’den (1 varil = 159 lt)  32 $/lt’ye kadar gerilemiştir.

 

Söz konusu durumun temelinde, 2007 yılının ortalarında Amerika Birleşik Devletleri’nde mortgage krizi olarak başlayan ekonomik krizin, özellikle 2008 yılının Eylül ayında doruğa ulaşması ve artık ABD eksenli bir ekonomik krizin ötesinde, tüm dünyayı etkisi altına alan küresel ölçekli ciddi bir finansal krize dönüşmesi yatmaktadır. Bu süreçle, krizden etkilenen ülkeler ekonomik yapılarına uygun çeşitli ekonomik tedbirler almışlar ve almaya da  devam etmektedirler. Bu çerçevede, ülkemizde T.C Merkez Bankası’nın faiz indirimine gitmesi, döviz satım ihaleleri düzenlemesi, resmi munzam karşılık oranlarını düşürmesi, KOBİ’lere “0” faizli uzun vadeli kredi kullandırılmaya başlanması, sosyal güvenli prim affı gibi çeşitli tedbirler hayata geçirilmiştir.

 

İmalat sanayinde, sözkonusu ekonomik kriz etkisini 2008 yılı Eylül ayından itibaren kendini ciddi olarak hissettirmeye başlamış, bu kapsamda birçok fabrika üretim durdurma, vardiya sayısını azaltma, işçilerini ücretsiz izne ayırma, işçi çıkarma yoluna gitmiştir.

 

Genel hatlarıyla yukarıda özetlenen kriz ortamında, dünya ham çelik üretimi, özellikle Eylül, Ekim ve Kasım aylarında ivme kaybetmiş, 2008 yılı 12 aylık döneminde, 2007 yılına göre %1,2 oranında bir azalarak 1.33 milyon ton seviyesine gerilemiştir. Çin Halk Cumhuriyeti %2,6 artış ve 502 milyon ton ham çelik üretimi ile birinci sırada yer alırken, Japonya %1,2’lik azalışla 118,7 milyon tonluk üretim gerçekleştirmiştir. Ayrıca, ABD, Rusya, Almanya, Ukrayna, Brezilya, İtalya, Fransa ve Meksika’da da ham çelik üretiminde net azalışlar yaşanmıştır.

 

2001 yılında 850,3 milyon ton olan dünya çelik üretimi, 2008 yılı Ocak-Aralık döneminde 1.33 milyar tona ulaşmıştır. Üretimin en fazla yapıldığı ülkeler, Çin, Japonya ve ABD şeklinde sıralanmıştır.

 

Ayrıca Çin, yerli çelik sanayisini canlandırmak için 1 Aralık 2008 tarihinden geçerli olmak üzere, filmaşin, inşaat demiri ve boru dışında kalan demir çelik ürünlerinin ihracat vergilerini sıfırlamıştır. Çin halen dünya çelik üretiminin en önemli aktörü konumundadır.>

 

2008 yılı genelinde, Türkiye %2,5’lık ham çelik üretim artışı ile birlikte 26,4 milyon tonluk üretim gerçekleştirmiştir.

 

Demir Çelik ihracatımız, 2008 yılında, geçen yıla göre miktarda %21,2 artarak 19,65 milyon ton olurken, değerde de %70,5 artarak 19,37 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

 

Uzun Mamuller 11,5 milyar dolarla 2008 yılında en fazla ihraç edilen ürün olmuştur. Söz konusu ürün grubunu sırasıyla, 2,09 milyar dolarla Demir Çelik Boru ve Boru Bağlantı Parçaları, 2,02 milyar dolarla Demir Çelik Kütük ve 1,33 milyar dolarla Yassı Hadde Mamulleri izlemiştir.

 

Yakın ve Orta Doğu Asya ülkeleri, 9,72 milyar dolar ve %50,2 payla, 2008 yılında Demir Çelik Ürünleri ihracatının en fazla yapıldığı ülke grubu olmuş, bu ülke grubunu sırasıyla, 4,25 milyar dolar ve %21,9’luk payla Avrupa Birliği ülkeleri, 1,78 milyar dolarla (%9,2 pay) Kuzey Afrika ülkeleri, 1.04 milyar dolarla (%5,3 pay) Diğer Avrupa ülkeleri, 888,3 milyon dolarla (%4,6 pay) Kuzey Amerika ülkeleri izlemiştir.

 

2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, değer bazında Yakın ve Orta Doğu Asya ülkelerine %144,5, Diğer Avrupa ülkelerine %17,4, Kuzey Amerika ülkelerine %144 ve Kuzey Afrika ülkelerine de %78,6 oranlarında artışlar kaydedilirken, Avrupa Birliği ülkelerine yapılan Demir Çelik mamulleri ihracatımızda, değer bazında bir önceki yılın eş dönemine göre %4,4 oranında azalma meydana gelmiştir. Romanya, Belçika, İsveç ve Lüksemburg dışındaki tün AB ülkelerine yapılan Demir Çelik ürünleri ihracatımız, miktar bazında düşüşler kaydetmiştir.

 

Sektör ihracatını ülkeler bazında incelediğimizde, Birleşik Arap Emirlikleri’nin 5.49 milyar dolarla (%192 artış) 2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, sektör ihracatının en fazla yapıldığı ülke, Romanya’nın 841,9 milyon dolarla (%31,5 artış) ikinci, ABD’nin 815,9 milyon dolarla (%162 artış) üçüncü, Katar’ın 806,7 milyon dolarla (%162 artış) dördüncü sırada yer aldığını görüyoruz. Suudi Arabistan (780 milyon dolar, %193 artış), Cezayir (566 milyon dolar, %104 artış), Irak (563,7 milyon dolar, %34,7 artış), Fas (489,4 milyon dolar, %48,8 artış), İngiltere (458,8 milyon dolar, %2,2 artış), Almanya (451,8 milyon dolar, %15,7 artış), İtalya (414 milyon dolar, %11,6 azalış) ihracatın yapıldığı diğer önemli ülkeler olmuşlardır.

 

 

 

2008 yılı Ocak- Aralık döneminde demir çelik kütük ihracatı, miktarda %57,2 artış, değerde ise %149,9 oranında artarak 2.46 milyon ton karşılığı 2.19 milyar dolar olmuştur.

 

Söz konusu ürün grubu ihracatında, Suudi Arabistan’ın 441,2 milyon dolar (%174 artış) ile ilk sırada, Fas’ın 286,5 milyon dolarla (%95,3 artış) ikinci sırada ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin 275,7 milyon dolarla (%277,8 artış) üçüncü sırada yer aldığı görülmektedir. 

 

Demir Çelik Kütük sektöründe yurtdışından gelen taleplerde büyük artışlar yaşanmış, bu durum da, sözkonusu ürün ihracatına olumlu yansımıştır.

 

Demir Çelik Çubuk (İnşaat Demiri) ihracatında 2008 yılında olumlu gelişmeler yaşanmıştır. 2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, söz konusu ürün ihracatı, miktarda %20,2 artarak 10,5 milyon tona, değerde de %88,3 artarak 9,17 milyar dolara ulaşmıştır.

 

Bu mal grubunda, Birleşik Arap Emirlikleri 4.96 milyar dolarlık ihracatla (%187,4 artış) birinci, Katar 593,9 milyon dolarla (%124 artış) ikinci, Irak 278,2 milyon dolarla (%40,5 artış) ile üçüncü sırada yer alırken, Romanya 265,2 milyon dolarla (% 34,7) dördüncü sırada yer almıştır.

 

Aşağıdaki tabloda, sözkonusu ürün grubunun 2003 yılından itibaren gerçekleştirdiği ihracat seyri görülmektedir.

 

2008 Aralık ayına damgasını vuran önemli gelişme ise ABD’nin Türkiye’den ithal edilen “inşaat demiri” ithalatına karşı yürütülen 2.Gözden Geçirme Soruşturması (2nd Sunset Review) çerçevesinde ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu’nun Türkiye’den ithal edilen inşaat demirine yönelik anti-damping önleminin kaldırılmasına hükmetmesidir. Bu kararın 5 Ocak 2009 tarihinde ABD Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte 2009 yılı için demir/çelik çubuk ihracatımızın artması beklenmektedir.

 

 

2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, Filmaşin ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre miktarda %26 ve değerde de %79,3 oranında artışla, 983,1 bin ton karşılığı 795,4 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

 

08 Mayıs 2008 tarihinde Avrupa Birliği’nin Çin, Moldova ve Türkiye’den ithal edilen filmaşine karşı başlattığı anti-damping soruşturması çerçevesinde, 2008 yılı Aralık ayı içerisinde, Avrupa Komisyonu Çin ve Moldova’ya %25 oranında geçici anti-damping vergisi uygulanmasına karar verirken, Türkiye’ye geçici anti-damping vergisi uygulanmamasına hükmetmiştir. Sözkonusu soruşturmanın kesin sonuçları (Definitive Determination) 2009 yılı Ağustos ayı başında açıklanması beklenmektedir. Türkiye’ye AB tarafından vergi uygulanmaması, sözkonusu üründe bu ülkelere yapılan ihracatımıza olumlu yansıyacaktır.

 

Aşağıdaki tabloda, 2003-2008 yılları arasında filmaşin ihracatımız görülmektedir.

 

2008 yılında ABD 126,7 milyon dolarla (%2.235 artış) filmaşin ihracatını en fazla gerçekleştirdiğimiz ülke olurken, bu ülkeyi, 113,1 milyon dolarla (%934 artış) Birleşik Arap Emirlikleri, 101,5 milyon dolarla (%35,7 artış) İtalya ve 67,3 milyon dolarla (%41,5 artış) Romanya izlemiştir.

 

                                              

 

 

 

 

 

 

Demir Çelik Profil ihracatımız, 2008 yılında, miktarda %13,5, değerde ise %44,7 oranında artarak 1,54 milyon ton karşılığı 1.42 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
  

 

İngiltere, %35,5 oranında artış ve 127 milyon dolarla, çelik profil ihracatımızın en fazla yapıldığı ülke olurken, Fas 122,6 milyon dolar ve %1,7 artışla ikinci, Birleşik Arap Emirlikleri 89,7 milyon dolarla (%309 artış) üçüncü, Yunanistan 78 milyon dolarla (%34,7 artış) dördüncü sırada yer almıştır.

6) DEMİR ÇELİK BORU 

 

Demir çelik ürünleri arasında önemli kalemlerimiz arasında olan Demir Çelik Boru ihracatımız 2008 yılında, geçen yılın aynı dönemine göre, miktarda %10,6, değerde de %49,6 artmıştır. Bu sektörde 2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, 1.70 milyon ton karşılığı 1.98 milyar dolar ihracat gerçekleştirilmiştir.