İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamülleri İhr. Birliği

KİMYEVİ MADDELER VE MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2010 YILI OCAK-ARALIK DÖNEMİ İHRACAT DEĞERLENDİRMESİ

Sektörün Genel Değerlendirmesi ve Dünya Ticareti

-Kimya sanayi, otomotiv, deri ürünleri, cam, tekstil ve kağıt ürünleri gibi birçok sektöre girdi

sağlamaktadır. Tekstil sektörü girdilerinin %15'i, deri ürünleri sektörü girdilerinin % 12'si, kağıt sektörü girdilerinin % 50'den fazlası kimya sektöründen temin edilmektedir. Sanayi Bakanlığı verilerine göre doğrudan tüketiciye ulaşan ürünlerin toplam kimya sanayi içindeki oranı %30'dur.

İGEME raporlarına göre kimya sanayinin toplam istihdam içindeki payı yaklaşık % 1 civarındadır. Bu da kimya sanayini emek yoğun olmayıp, sermaye yoğun olduğunu kanıtlamaktadır. Sektör firmalarının büyük çoğunluğu İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Adana, Gaziantep ve Ankara'da faaliyet göstermektedir. Yoğun ürün yelpazesine sahip olan kimya sektörü ithalata bağımlı bir sektördür. Kullanılan hammaddenin %70'i ithal edilmekte, %30'u ise yerli üretimle karşılanmaktadır.

Kimya sektöründe üretim 2007 yılında yüzde 8,7 artmasına karşın, küresel ekonomik krizin etkisi sonucu 2008 yılında yüzde 0,3 oranında daralmıştır.

Kimya sektöründe kapasite kullanımı, diğer sektörlere verdiği girdileri de göz önünde bulundurursak, ülkenin genel eğilimine bağlı olarak gelişme göstermiştir. Son dört yılda üretim değeri ağırlıklı ortalama kapasite kullanım oranı kimyasal madde ve ürünleri imalat sektöründe % 76, plastik ve kauçuk ürünleri imalatı sektöründe % 80 olmuştur.

Kimyevi ürünlerin %83'ü KOBİ'ler tarafından üretilmektedir. Geriye kalan firmalar Türkiye standartlarına göre büyük firmalar olarak kabul edilebilir. Sektörde yaklaşık 2600 kimyasal madde ve müstahzar üretilmektedir.

Türk Kimya Sektörü'nün bir diğer yönü ise, tabi olduğu mevzuat sayısının oldukça fazla olmasıdır. Bu mevzuatlar arasında en önemli olanları AB menşeli olanlardır. AB mevzuatında kimya sanayine ilişkin çevre konulu birçok düzenleme bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi 17 Kasım 2005 tarihinde Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi ve İzni) direktifidir. Söz konusu direktife göre yılda bir tondan fazla kimyasal madde üreten veya ithal eden şirketlerin, ürettikleri veya ithal ettikleri kimyasal maddeleri Avrupa Kimyasallar Ajansı'na (ECHA) kaydettirmeleri gerekmektedir. REACH'in getirdiği mali ve idari yükümlülükler bir takvime bağlanmıştır. Bu takvime göre 1 Haziran 2008 tarihinde başlayan ön kayıt süreci, 1 Aralık 2008'de son bulmuştur. Ön kayıt işlemlerini tamamlayan şirketler, kayıt işlemlerini üretim/ithalat tonajına ve maddenin risk sınıflandırmasına göre kademeli olarak belirlenen tarihlerde (2010, 2013, 2018) yaptıracaklardır.

Dünya kimya sanayi dinamik bir sanayidir. Sanayileşmiş ülkelerde ilk üç sanayiden biridir. Dünya kimya sanayi geçen yüzyılın son çeyreğinden itibaren kömür katranı ürünleri ve boyar maddelerle başlayıp; inorganik ve organik sentezlerle 30'lu ve 40'lı yıllarda petrokimyasal ve plastik ürünlerdeki gelişmelere ve 60'lı 70'li yıllarda gelinen belli bir seviyeye kadar istikrarlı bir yükselme göstermiştir. Son yıllarda farmasötik, biyokimya ve gen teknolojilerinde yaşanan çok büyük gelişmeler, kimya sanayini küresel bir düzeye ulaştırmıştır.

Dünyada kimya sanayinin yaklaşık %38'ini ana kimyasallar, %27'sini özel kimyasallar,%25'ini farmasötikler ve %10'unu tüketici kimyasalları oluşturmakta olup; kimya üretiminin yaklaşık %33'ü Asya, %29'u Avrupa Birliği, %25'i NAFTA ülkeleri tarafından gerçekleştirilmektedir.

Dünya kimya sanayinde önceki yıllarda süren Avrupa Birliği hakimiyeti son yıllarda Uzak Doğu ve Asya'ya geçmiş bulunmaktadır. 2007 yılında Dünyadaki toplam kimyasal madde satışı 1.820 milyar Euro olmuştur. Bu satışın 690 milyar Euro'luk bölümü Asya ülkeleri, 537 milyar Euro'luk bölümünü AB ülkeleri, 405 milyar Euro'luk bölümünü Nafta ülkeleri, 90 milyar Euro'luk bölümünü Latin Amerika ülkeleri, 63 milyar Euro'luk bölümünü Diğer Avrupa ülkeleri ve 35 milyar Euro'luk bölümünü ise diğer ülkeler gerçekleştirmiştir.

Dünyadaki kimyasal madde dış ticaretinin coğrafi dağılımına bakıldığı zaman halen AB'nin en büyük dış ticaret hacmine sahip olduğu görülmektedir. Dünya kimya ihracatının %54'ünü gerçekleştiren AB, dünya kimya ithalatının da %46,9'nu yapmaktadır. Asya ülkeleri ihracatın % 23,8'ini, ithalatın ise %23,8'ni, NAFTA ülkeleri ihracatın %13,5'ini, ithalatın %15,3'nü, Diğer Avrupa ülkeleri ihracatın %5,9'unu, ithalatın ise %6,6'sını yapmaktadır.

Kimya sanayisi, 1997-2007 yılları arasında küresel ölçekte yıllık ortalama yüzde 5 büyümüştür (büyüme toplam satışlar itibariyle). Bu dönemde yıllık ortalama büyüme AB ve NAFTA bölgesinde yüzde 4, Asya'da yüzde 6 ve Ortadoğu'da yüzde 9 olmuştur. 2020 yılına kadar olan dönemde (2006-2020 dönemi için) kimya sanayinde küresel ölçekte büyüme oranı yıllık ortalama yüzde 4,4 olarak öngörülmektedir. Büyümeler AB'de yüzde 3,7 NAFTA bölgesinde yüzde 3,2, Asya'da yüzde 5,9, Ortadoğu'da yüzde 7,5 olacaktır. Bu büyüme öngörülerine bağlı olarak 2007 yılında 3,6 trilyon dolar olan satış hacmi 2015 yılında 5,1 trilyon dolara, 2020 yılında 6,3 trilyon dolara ulaşacaktır.

Kimya sanayinde teknolojik yenilikler alt sektörlerde ve ürünlerde gelişmeleri önemli ölçüde şekillendirecektir. İmalat sanayi içinde teknolojik ilerlemelerin en çok etkili olacağı sektörlerin başında kimya sanayi gelmektedir. Teknolojik gelişmeler ilaç ve eczacılık ürünlerinin çeşitlenmesi ve çok sayıda yeni ürün üretimi, yeni organik ve inorganik kompozit ürünler yaratılması, polimer monomer, etilen tabanlı yeni malzemeler yaratılması ve üretilmesi, polimer tabanlı malzeme üretimi ve tüketiminin genişlemesi, fonksiyonel ve sentetik yeni ürünlerin yaratılması ve üretilme alanlarında yoğunlaşacağı tahmin edilmektedir.

Sektör İhracatının Genel Değerlendirmesi

2010 yılı sektör ihracatı 12 milyar dolar olarak hedeflenmiş ve 13,1 milyon ton karşılığı 12,7 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.2009 yılına kıyasla sektör ihracatı miktarda %36,9 ve değerde %31,7 artış göstermiştir. 2010 yılı ihracat yapısı genel olarak; kaybedilen pazarların geri kazanılması şeklinde gerçekleşmiştir. Krizden sonra sektör yeni pazarlara açılım gerçekleştirmiştir. 2010 yılı içerisinde; Ocak, Şubat ve Eylül ayları harici sektör ihracat 1 milyar doların üzerinde gerçekleşmiştir. Aralık 2010 dönemi 1,4 milyar dolar değer ile en yüksek ihracatın gerçekleştiği dönem olmuştur. Sektör ihracatını 2009 kıyaslı olarak ay bazında grafiksel ifade edersek;

Sektör ihracatını son beş yılda tablo ile ifade edecek olursak;

Kimya sektör ihracatının gelecek projeksiyonunda ise, her yıl %11 artış kaydederek 2023 yılında 50 milyar dolar ihracat hedefine ulaşılması temel alınmaktadır. Sektörel ihracatın 2023 yılında, global bazda 6,3 trilyon dolar olacağı öngörülerek, ülke payının %0,44'ten %0,70 seviyelerine yükseltilmesi öngörülmektedir. Sektörün 2011 yılı ihracat hedefi 14 milyar dolar olarak öngörülmektedir.

Tüm bu öngörüler doğrultunda kimya sektörünün, Türkiye'nin dünyadaki petrol ve doğal gazın %70'inin bulunduğu bölge ile en büyük enerji tüketen bölgesi arasında, adeta bir enerji koridoru üzerinde bulunma özelliğini de kullanarak, yüksek katma değerli üretim yapısına geçip, ara girdi ithalatını azaltma yoluyla, ihracatın ithalatı karşılama oranını 2023 yılı itibariyle %71'e çıkarması beklenmektedir.

Ülke Grubu Değerlendirmesi

2010 yılı Ocak- Aralık döneminde, sektör ihracatının en fazla gerçekleştirildiği ülke grupları arasında Avrupa Birliği 3,8 milyar dolar ve %24,9 artışla ilk sırada yer alırken, Orta Doğu Ülkeleri 2,8 milyar dolar ihracat ve %32,1 artış ile ikinci, Diğer Avrupa Ülkeleri 2,3 milyar dolar ve %22,5 artış ile üçüncü, Diğer Asya Ülkeleri 1,1 milyar dolar ve %84,4 artış ile dördüncü ve Kuzey Afrika Ülkeleri 998 milyon dolar değer, %1,8 artış ile beşinci sırada yer almıştır.ABD ve Kanada'dan oluşan "Kuzey Amerika Ülke” grubuna gerçekleştirilen ihracatta %66,8 oranında artış ve 441,6 milyon dolar değer kaydedilmiştir. Ülke Grupları itibariyle ihracatı grafikle ifade edecek olursak;

Diğer taraftan, özellikle Orta ve Güney Amerika kıtasına gerçekleştirilen ihracatta kaydedilen artış dikkat çekmektedir. Bu kıtaya toplam 202,2 milyar dolarlık ihracat ve %147,5'lik artış oranı kaydedilmiştir. Bu kıtaya ihracatta yakalanan artışın kaynaklandığı başlıca ürün grupları; gübreler, plastikler ve mamulleri, akaryakıt ve inorganik kimyasallar olarak sıralanmaktadır.

İhracat artışının en az oranda gerçekleştiği Kuzey Afrika bölgesi incelendiğinde; Libya'ya yapılan ihracatta %28 oranında azalış görülmektedir. Bu ülkeye gerçekleştirilen akaryakıt, kauçuk ve plastik ürünlerde ihracat azalışları gözlemlenmektedir. %35,3 oran ile Tunus ihracat azalışı yaşanan bir diğer Kuzey Afrika ülkesidir.

Ülke Değerlendirmesi

Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ihracatının ülkeler itibariyle dağılımı incelendiğinde Irak 731,8 milyon dolarla ilk sırada yer alırken, ihracatta %40,4 oranında artış yaşanmıştır. Irak'ı, Almanya, Suriye, Rusya Federasyonu, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri takip etmiş olup, ilgili veriler aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.

	OCAK - ARALIK 2010		% DEĞİŞİM
ÜLKE	MİKTAR (KG)	DEĞER (USD)	MİKTAR (KG)	DEĞER (USD)
IRAK	467.900.024,95	731.855.269,29	31,38	40,41
ALMANYA	171.588.629,46	673.710.973,72	23,57	22,68
SURİYE	1.133.902.381,94	607.226.168,10	190,29	134,46
RUSYA FEDERASYONU	431.976.392,27	532.760.051,22	56,51	44,56
MISIR	657.895.665,27	493.101.401,71	25,50	39,45
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİĞİ	553.974.859,00	475.692.866,04	58,06	83,50
İTALYA	732.881.403,46	444.481.465,61	6,52	15,47
ABD	429.880.011,72	419.708.732,44	86,40	68,35
ROMANYA	240.674.337,51	379.052.296,28	53,35	26,73
K.K.T.C	403.213.677,53	350.376.845,20	- 1,36	24,66
DİĞER	7.944.653.426,99	7.630.974.626,11	30,4	24,1
TOPLAM	13.168.540.810,10	12.738.940.695,72	36,97	31,7

Bahse konu dönemde, ihracat gerçekleştirilen ilk 20 ülke arasında, en fazla artış Singapur'a %186,5 oranla kaydedilmiştir. Bu artışın temel sebebi akaryakıt ihracatındaki artıştır. İhracat değerleri küçük olmasına rağmen, en yüksek ihracat artışı yakalanan ilk iki ülke Grenada ve Benin'dir. Grenada'ya yakalanan ihracat artışının tamamı %12.362,1 oran ile plastik ve mamulleri kaynaklıdır. Benin'e yakalanan ihracat artışı %12.023 oranındadır. Bu artışın ağırlıklı kısmını akaryakıt ihracatı oluşturmaktadır. Bu ülkeye yapılan boya grubu ve kozmetik ürünleri ihracatında ciddi artışlar görülmektedir. İhracat değerinin büyük olduğu ülkeler arasında 2010 yılında azalış gösteren ülkeler başlıca; Libya, Tunus, Cebeli Tarık ve Suudi Arabistan'dır. Bu ülkelere yapılan ihracatta görülen azalışlar ağırlıklı olarak akaryakıt ürünleri ihracatındaki azalıştan kaynaklanmaktadır

KİMYA SEKTÖRÜ İHRACATINDA YÜKSEK ARTIŞ KAYDEDİLEN BAŞLICA ÜLKELER
ÜLKE	İHRACAT DEĞERİ ($)	ARTIŞ ORANI (%)	Artışın kaynaklandığı ürünler
SİNGAPUR	299.765.821	186,5	Akaryakıt Ürünleri


SURİYE	607.226.168	134,5	Akaryakıt Ürünleri

GÜNEY KORE CUM.	121.161.413	221,23	Akaryakıt Ürünleri ve Organik Kimyasallar

BENİN	91.364.841	12.022	Akaryakıt Ürünleri


MALEZYA	90.700.438	668.5	Akaryakıt Ürünler ve Anorganik Kimyasallar

Ürün Grubu Değerlendirmesi:

Toplam Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ihracatı içinde Plastikler ve Ürünleri %19,6 artış ve 3,9 milyar dolarlık ihracat ile ilk sırada yer almaktadır ve toplam sektör ihracatı içerisinde %30,6 paya sahiptir. Bu ürün grubunu,%50 artış, 3,5 milyar dolar değer ve %27,3 payla Akaryakıt Ürünleri ikinci, %53,8 artış, 950 milyon dolar değer ve %7,4 payla İnorganik Kimyasallar grubu üçüncü olarak izlemektedir. Sırasıyla, Kauçuk ve Ürünleri, Sabun ve Yıkama Müstahzarları, Boya Grubu, Organik Kimyasallar, Eczacılık Ürünleri, Kozmetik Ürünleri en çok ihraç edilen ürün gruplarıdır.

Kimya sektörü, alt gruplar bazında en fazla ihracat artışı %142,5 gübreler grubunda gözlenmektedir. Hindistan, İtalya, İspanya, Brezilya, Romanya, Meksika ve Kenya'ya gerçekleştirilen gübre ihracatında önemli artışlar kaydedilmiştir. İhracat artışında bu ürün grubunu %53,8 oran ile inorganik kimyasallar takip etmektedir. Bu ürün grubunda Çin'e yapılan ihracatta artış bir önceki yılda olduğu gibi devam etmektedir. Kimya alt grupların ihracatını tablo ile ifade edersek;

	OCAK - ARALIK 2010		2009-2010 % FARK
	MİKTAR (Kg)	DEĞER (FOB-USD)	MİKTAR	DEĞER
GLİSERİN,BİTKİSEL MAMÜLLER	509.305	664.026	-39,46	-13,34
AKARYAKIT ÜRÜNLERİ	5.923.755.661	3.479.305.982	29,42	49,97
ANORGANİK KİMYASALLAR	3.109.824.964	949.689.375	80,41	53,81
ORGANİK KİMYASALLAR	385.679.404	522.906.469	17,37	47,58
ECZACILIK ÜRÜNLERİ	17.560.081	514.293.826	15,50	10,32
GÜBRELER	531.057.897	206.923.603	107,32	142,46
BOYA,VERNİK,MÜREKKEP VE MÜSTAHZARLARI	376.878.331	552.744.616	21,10	25,21
KOZMETİK ÜRÜNLERİ	182.892.491	513.220.623	37,61	19,73
SABUN VE YIKAMA MÜSTAHZARLARI	514.563.829	695.779.536	8,58	5,47
YAPIŞTIRICILAR, TUTKALLAR, ENZİMLER	36.509.912	97.488.139	20,64	25,68
BARUT,PATLAYICI MADDELER VE TÜREVLERİ	7.452.668	20.484.290	63,78	23,24
FOTOĞRAFÇILIK VE SİNEMACILIK MALZEMELERİ	1.257.682	13.802.315	26,06	20,79
MUHTELİF KİMYASAL MADDELER	365.882.544	361.191.014	23,63	29,76
PLASTİKLER VE MAMÜLLERİ	1.531.024.403	3.900.827.885	14,58	19,58
KAUÇUK,KAUÇUK EŞYA	183.602.319	908.433.200	45,80	39,68
İŞLENMİŞ AMYANT	89.320	1.185.795	-24,92	-45,51
GENEL TOPLAM...:	13.168.540.810	12.738.940.696	36,97	31,70

1. MİNERAL YAKITLAR, YAĞLAR VE ÜRÜNLERİ (AKARYAKIT ÜRÜNLERİ)

Petrolden elde edilen akaryakıt ve yağların yer aldığı bu sektörde, 2010 yılı Ocak-Aralık döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda %29,4, değerde %50 oranında artışla 4,6 milyon ton karşılığı, 3,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleşmiştir.

Bahsekonu ürünlerin ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler arasında; Suriye (473,5 milyon dolar, %242,4 artış), Birleşik Arap Emirlikleri (395,3 milyon dolar, %115,8 artış), Singapur (278,2 milyon dolar ve %207,9 artış ile ilk üç ülkeyi oluşturmaktadır. Söz konusu ülkeleri; Mısır, KKTC, ABD, Yunanistan ve Cebeli Tarık takip etmektedir. 2010 yılında mineral yakıt ihracatında en çok artış sağlanan ülkeler arasında, Benin, Singapur, BAE, G. Kore, Suriye gibi ülkelere yönelik petrokimyasal ihracat artışlarının, talep artışından kaynaklandığı ve krizde kaybedilen pazarların geri kazanılması ile ilgili olduğu firmalarca belirtilmiştir.

Bilindiği üzere, kimya sektörü maliyetleri ham petrol fiyatlarından doğrudan etkilenmektedir. 2010 yılının son çeyreğinde gözlenen ham petrol fiyatlarında gözlenen artışlar 2011 yılı içinde PE, PP gibi hammadde fiyatlarının yükselmesine sebep olacağı öngörülmektedir.

Son beş yıllık ihracat grafik ile ifade edildiğinde;

	OCAK - ARALIK 2010		% DEĞİŞİM
ÜLKE	MİKTAR (KG)	DEĞER (USD)	MİKTAR (KG)	DEĞER (USD)
IRAK	467.900.024,95	731.855.269,29	31,38	40,41
ALMANYA	171.588.629,46	673.710.973,72	23,57	22,68
SURİYE	1.133.902.381,94	607.226.168,10	190,29	134,46
RUSYA FEDERASYONU	431.976.392,27	532.760.051,22	56,51	44,56
MISIR	657.895.665,27	493.101.401,71	25,50	39,45
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİĞİ	553.974.859,00	475.692.866,04	58,06	83,50
İTALYA	732.881.403,46	444.481.465,61	6,52	15,47
ABD	429.880.011,72	419.708.732,44	86,40	68,35
ROMANYA	240.674.337,51	379.052.296,28	53,35	26,73
K.K.T.C	403.213.677,53	350.376.845,20	- 1,36	24,66
DİĞER	7.944.653.426,99	7.630.974.626,11	30,4	24,1
TOPLAM	13.168.540.810,10	12.738.940.695,72	36,97	31,7

KİMYA SEKTÖRÜ İHRACATINDA YÜKSEK ARTIŞ KAYDEDİLEN BAŞLICA ÜLKELER
ÜLKE	İHRACAT DEĞERİ ($)	ARTIŞ ORANI (%)	Artışın kaynaklandığı ürünler
SİNGAPUR	299.765.821	186,5	Akaryakıt Ürünleri


SURİYE	607.226.168	134,5	Akaryakıt Ürünleri

GÜNEY KORE CUM.	121.161.413	221,23	Akaryakıt Ürünleri ve Organik Kimyasallar

BENİN	91.364.841	12.022	Akaryakıt Ürünleri


MALEZYA	90.700.438	668.5	Akaryakıt Ürünler ve Anorganik Kimyasallar

Ürün Grubu Değerlendirmesi:

	OCAK - ARALIK 2010		2009-2010 % FARK
	MİKTAR (Kg)	DEĞER (FOB-USD)	MİKTAR	DEĞER
GLİSERİN,BİTKİSEL MAMÜLLER	509.305	664.026	-39,46	-13,34
AKARYAKIT ÜRÜNLERİ	5.923.755.661	3.479.305.982	29,42	49,97
ANORGANİK KİMYASALLAR	3.109.824.964	949.689.375	80,41	53,81
ORGANİK KİMYASALLAR	385.679.404	522.906.469	17,37	47,58
ECZACILIK ÜRÜNLERİ	17.560.081	514.293.826	15,50	10,32
GÜBRELER	531.057.897	206.923.603	107,32	142,46
BOYA,VERNİK,MÜREKKEP VE MÜSTAHZARLARI	376.878.331	552.744.616	21,10	25,21
KOZMETİK ÜRÜNLERİ	182.892.491	513.220.623	37,61	19,73
SABUN VE YIKAMA MÜSTAHZARLARI	514.563.829	695.779.536	8,58	5,47
YAPIŞTIRICILAR, TUTKALLAR, ENZİMLER	36.509.912	97.488.139	20,64	25,68
BARUT,PATLAYICI MADDELER VE TÜREVLERİ	7.452.668	20.484.290	63,78	23,24
FOTOĞRAFÇILIK VE SİNEMACILIK MALZEMELERİ	1.257.682	13.802.315	26,06	20,79
MUHTELİF KİMYASAL MADDELER	365.882.544	361.191.014	23,63	29,76
PLASTİKLER VE MAMÜLLERİ	1.531.024.403	3.900.827.885	14,58	19,58
KAUÇUK,KAUÇUK EŞYA	183.602.319	908.433.200	45,80	39,68
İŞLENMİŞ AMYANT	89.320	1.185.795	-24,92	-45,51
GENEL TOPLAM...:	13.168.540.810	12.738.940.696	36,97	31,70

Daha fazla ayrıntı için ekteki dosyayı inceleyebilirsiniz.

İlgili Dosyalar

	Dosya Adı	Dosya Boyutu
	kimyevimvem_sektoru.pdf	1.200,76 KB	İndir

Bu sayfa en son 14.09.2011 tarihinde güncellenmiştir